Czym jest? I dlaczego jest taka skuteczna?

Hipnoza ma również zastosowanie w leczeniu. I jest to bardzo dynamicznie i wszechstronnie badana dziedzina. Okazuje się, że liczba badań naukowych w terapeutycznym zastosowania hipnozy w obszarze samych zaburzeń lękowych jest mierzona w tysiącach.

Aby odróżnić zastosowanie fenomenu hipnozy w procesie terapeutycznym od hipnozy scenicznej, eksperymentalnej, albo sportowej będę się posługiwał terminem hipnoterapia kliniczna. Hipnoterapia używa transu hipnotycznego, który otwiera wiele dodatkowych możliwości niedostępnych klasycznej psychologii i medycynie. Trans charakteryzują: podwyższona sugestywność, stan relaksacji i zwiększone możliwości wizualizacji. Słowo „kliniczna” podkreśla, że dane podejście zostało zweryfikowane badaniami klinicznymi i jest efektywne.

Jak działa mózg podczas hipnozy?

Mózg w trakcie transu hipnotycznego działa inaczej. Weźmy na przykład palacza, który chce rzucić palenie. Kiedy usłyszy polecenie w normalnym stanie „Nie chcesz już palić. Od jutra rzucasz palenie.”, świadoma część umysłu odrzuci taką sugestię. Włączy się krytyczny filtr, który powie „już próbowałem rzucić palenie, nie uda się. To nie takie proste!” itd.

Dialog wewnętrzny przebiegnie kompletnie inaczej w trakcie transu hipnotycznego. Przede wszystkim, jeżeli sugestia jest zgodna z wewnętrznymi pragnieniami, nie pojawi się krytyczny głos. Tak jakby sugestie operowały bezpośrednio na podświadomości. „Nie chcesz już palić. Od jutra rzucasz palenie.” I odpowiedź: „Tak nie chcę już palić, od jutra rzucam palenie”.

W rzeczywistości, hipnoterapia nie jest tak szybka i prosta. Świadomie pacjent może pragnąć zmiany, ale podświadomie – niekoniecznie. Mogą istnieć drugorzędne korzyści w przypadku schorzeń lub problemów (ang. secondary gains). Wtedy konieczna jest praca z tą częścią umysłu, która blokuje zmianę. Pacjent musi identyfikować się z sugestią i zgadzać się z nią, wtedy hipnoza jest doskonałym instrumentem, aby osiągnąć zmianę szybciej i na trwałe.

Teorie hipnozy

Hipnoza (stgr. ὕπνος hýpnos, dosłownie „sen”) definiowana jest jako stan prawidłowo funkcjonującego umysłu, w którym uwaga danej osoby jest mocno skoncentrowana a świadomość bodźców zewnętrznych obniżona. Stan, w którym występuje zwiększona skłonnością do sugestii. ¹

Jest to jedna z definicji, lecz nie jedyna. Od dłuższego czasu trwa naukowy spór, czym jest hipnoza.

Jedna szkoła twierdzi, że jest to odmienny stan świadomości, kompletnie inny niż stan czuwania, czy snu.

Inna szkoła – promowana przez psychologów społecznych Sarbina and Coe – twierdzi, że hipnoza nie istnieje, a efekty są wynikiem efektu placebo – odgrywania roli osoby hipnotyzowanej przez terapeutę.

Istnieją również inne definicje.

Pierre Marie Félix Jane, znany francuski psycholog i ostatnio Ernest Hilgard definiowali hipnozę jako zjawisko „dysocjacji” (ang. neodissociation theory). Wg tej teorii, umysł jest zorganizowany hierarchicznie, z centralnym systemem kontrolującym inne procesy kognitywne. W specjalnych warunkach, takich jak hipnoza, te systemy kognitywne mogą funkcjonować niezależnie od centralnego systemy kontrolującego i być bezpośrednio podatne na sugestie hipnotyczne. ²

Psychoanalitycy Gill and Brenman definiowani hipnozę jako „regresję w służbie ego”.³

Czym jest hipnoterapia?

Upraszczając na potrzeby zwykłej osoby, przyjmijmy następujące definicje.

Hipnoterapia to proces wykorzystywania hipnozy do interakcji z podświadomym umysłem w procesie otwartej refleksji w celu stworzenia pozytywnych zmian w swoim życiu.

Istnieje wiele technik, wiele stylów i wiele zastosowań hipnoterapii. Wszystkie mają kilka cech wspólnych: (1) silne pragnienie zmiany, (2) stan głębokiego odprężenia i (3) język i wizualizacja w połączeniu z emocjami.

Czym jest hipnoza?

Hipnoza jest po prostu stanem zrelaksowanego skupienia. Jest to stan naturalny. W rzeczywistości każdy z nas wchodzi w taki stan – czasami nazywany stanem transu – co najmniej dwa razy dziennie: raz, gdy zasypiamy i raz, gdy się budzimy. Ten rodzaj rozmytego, ponadczasowego stanu pomiędzy snem a jawą jest stanem transu. Kiedy dziewięciominutowa drzemka wydaje się dawać wystarczająco dużo czasu na godzinny sen, to jest to stan transu.

Istnieje wiele innych momentów, w których ludzie wchodzą w naturalny stan transu. Jazda samochodem, oglądanie telewizji, słuchanie muzyki, praca nad ulubionym hobby lub aktywność w stanie „flow”. To wszystko są „zmienione stany świadomości” i wszystkie są różnymi poziomami transu. Trans jest normalny, naturalny i powszechny.

Niektórzy ludzie opuszczają swoją pierwszą sesję hipnoterapii mówiąc: „Nie byłem zahipnotyzowany – wiedziałem co się dzieje przez cały czas!”. Oczywiście, że tak było! Hipnoza nie jest stanem amnezji lub braku świadomości. Wręcz przeciwnie: hipnoza jest stanem bardzo podwyższonej świadomości i skupienia.

Hollywood stworzyło wiele mitów na temat hipnozy, a niepamiętanie niczego z sesji hipnozy jest jednym z nich. Tylko w szczególnych okolicznościach osoba może zapomnieć wszystko z sesji.

Znacznie więcej można osiągnąć, gdy osoba poddawana hipnozie pamięta wszystko.

Ale boję się, że stracę kontrolę

To kolejny hollywoodzki mit. Zawsze masz kontrolę i zawsze słyszysz, co się dzieje. Hipnoza to nic innego jak stan głębokiego skupienia. Jest to naturalny stan, w który wchodzisz co najmniej dwa razy dziennie (budząc się i zasypiając!), a prawdopodobnie znacznie częściej. Jeśli w dowolnym momencie jesteś w transie i chcesz się w pełni obudzić, możesz po prostu policzyć do siebie „1 – 2 – 3” i otworzyć oczy.

Hipnoza nie może zmusić cię do zrobienia czegoś, co jest sprzeczne z twoją moralnością lub etyką. Cała hipnoza jest tak naprawdę autohipnozą i żaden hipnotyzer nie może zmusić cię do zrobienia czegoś, czego naprawdę nie chcesz. Dlatego niektórzy ludzie mogą być zahipnotyzowani, aby rzucić palenie, a mimo to nadal palą. Musisz chcieć zmiany, zgodzić się na nią, a następnie hipnoza jest narzędziem pomagającym uczynić tę zmianę lepszą, szybszą i trwałą.

Czy hipnoza jest bezpieczna?

Generalnie tak, jest bezpieczna. Istnieją jednak przypadki, kiedy tego podejścia nie należy stosować, lub dopiero po konsultacji ze specjalistą. Zobacz Poradnik – Przeciwwskazania do hipnoterapii

1. 
   In 2015, the American Psychological Association Division 30 defined hypnosis as a „state of consciousness involving focused attention and reduced peripheral awareness characterized by an enhanced capacity for response to suggestion”. For critical commentary on this definition, see: Lynn SJ, Green JP, Kirsch I, Capafons A, Lilienfeld SO, Laurence JR, Montgomery GH (April 2015). „Grounding Hypnosis in Science: The „New” APA Division 30 Definition of Hypnosis as a Step Backward”. The American Journal of Clinical Hypnosis.
   57
   (4): 390–401. doi:10.1080/00029157.2015.1011472. PMID 25928778. S2CID 10797114. ↩︎
2. University of Turku. „Hypnosis changes the way our brain processes information.” ScienceDaily. ScienceDaily, 26 March 2021. www.sciencedaily.com/releases/2021/03/210326122743.htm. ↩︎
3. Gill, M. M., & Brenman, M. (1959). Hypnosis and related states: Psychoanalytic studies in regression. International Univer. Press. ↩︎